ครัวคุณต๋อย

ต๊าชไม่ไหว! จากหมากมะละกาสู่ครกนัว! เปิดประวัติ "ส้มตำ" จี๊ดจ๊าดข้ามศตวรรษ!

ก่อนจะแซ่บจนเหงื่อตก ลองมาฟังเรื่องลับๆ ของส้มตำกันหน่อยเป็นไง! จาก ‘หมากมะละกา’ สู่เมนูประจำใจคนไทย บอกเลยว่าประวัติศาสตร์หน้าใหม่นี้ตื่นเต้นยิ่งกว่าละครหลังข่าวอีกค่ะแม่!

สืบสาวราวเรื่องไปถึงสมัยอยุธยา อาหารไทย ยังไม่มีความเผ็ดร้อน จากพริก ส่วนใหญ่จะได้ความเผ็ดร้อนจากพริกไทย  ดีปลี ส่วนพริก เดินทางมากับเรือของชาวสเปน โปรตุเกตที่นำพริก มาจากทวีปอเมริกาใต้ ราว ๆ 4-500ปีที่แล้ว และนำไปปลูกในอินเดียเป็นที่แรกๆ  แพร่หลายทั่วเอเชีย ในเวลาอันรวดเร็ว เพราะเจริญเติบโตง่าย ในทุกสภาพอากาศเข้ามาถึงประเทศไทย ในสมัยอยุธยา

ส่วนมะละกอซึ่งเป็นผลไม้ที่อยู่อีกซีกโลกก็มาถึงไทย ด้วยเส้นทางเรือ จาก ชาวต่างชาติ เหมือนกันครับ นำมาปลูกที่ฟิลิปปินส์เป็นที่แรก ๆ ก่อนจะขยายไปยังประเทศอื่น ๆ เช่นที่  เมืองท่ามะละกาของมาเลเซีย เมื่อกว่า 200ปีที่แล้ว ในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์คนไทยที่ล่องเรือไปค้าขายที่มะลากา พอเห็นผลไม้ รสชาติอร่อย หน้าตาน่ากิน ก็นำกลับมาขายในประเทศไทย โดยเรียก ว่า หมาก มะละกาแต่พอนานวัน ก็เพี้ยนไป เป็นมะละกอ มาจนถึงปัจจุบัน

และด้วยการผสมผสานของวัฒนธรรมทำให้วัตถุดิบจากต่างชาติ ต่างถิ่นที่อยู่ไกลเกินครึ่งโลกมาผนวกรวมกับวิถีชีวิตของชาวเอเชีย คนไทยทำให้แต่ละท้องถิ่น มีเมนูใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมาย

ส้มตำ เกิดขึ้นที่ไหน ไม่มีบันทึกแน่ชัดแต่ที่รู้ ๆ ในแต่ละพื้นที่ มีส้มตำ ที่หน้าตาไม่เหมือนกัน ต่างกันที่วัตถุดิบท้องถิ่น วิถีชีวิตทั้งยังเรียกชื่อต่างกันรสชาติ ก็หลากหลาย มีเอกลักษณ์ มีอัตตลักษณ์ เฉพาะตัวที่แตกต่าง

คำว่าส้มตำหรือ ตำส้มภาษาอีสาน ส้มหมายถึง ของรสเปรี้ยว เช่นมะขามเปียก มะนาว มะม่วง ส่วน ตำ ก็คือการใช้สาก โขลก วัตถุดิบ ในครก เพื่อให้ เข้าเนื้อ รวมกันแล้ว ก็หมายถึงอาหารรสเปรี้ยวที่เกิดจากการตำนั่นเอง

บางข้อมูลบอกว่า ส้มตำ มาจากกลุ่ม ลาวอพยพที่ถูก กวาดต้อนมาจาก กรุงธนบุรีเมื่อกว่า 200ปีที่แล้ว ตั้งแต่ต้นสมัย รัชกาลที่1ได้นำภูมิปัญญา อาหารการกิน เข้ามา และทำให้เมนูนี้แพร่หลาย

ส่วน ในตำราอาหาร เล่มแรกๆของไทย ที่มีอายุ กว่าร้อยปี ก็พูดถึงเมนู ปูตำที่มีส่วนประกอบ เหมือนส้มตำ แต่ขาดแค่ มะละกอเท่านั้น ที่ไม่ได้ใส่ลงไป

นอกจากนี้ยังมีบันทึกสูตรอาหารโบราณ-ภาคกลางเมื่อเกือบร้อยปีมาแล้ว ในตำราก็พูดถึงข้าวมันส้มตำ บางแหล่งข้อมูลก็บอกว่า ส้มตำ พึ่งจะแพร่หลาย และโด่งดัง ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 นี่เอง

ถึงต้นกำเนิดของส้มตำจะไม่แน่ชัด แต่ความแซ่บ ความนัว ความครบรส ทั้ง เผ็ด เปรี้ยว เค็ม หวาน ก็ทำให้เมนูส้มตำ ฮ็อตฮิต ติดลมบน มา นาน มากไม่ว่าจะ ตำไทย ตำปู ตำลาว ไม่ว่าจะตำอะไรรสชาติไหนก็ทำได้ ถึงใจ ทุกครก ครับ