ครัวคุณต๋อย

ชื่นใจสไตล์บ้านๆ! "ข้าวจานน้ำ" เมนูอร่อยลืมร้อนสุดคลาสสิก ทำง่าย ชื่นใจ สบายท้อง ภูมิปัญญาที่คนรุ่นใหม่ต้องลอง กินคู่ปลาเค็มคือที่สุด

ข้าวจานน้ำ หรือบางท้องถิ่นเรียกข้าวซาวน้ำ  เป็นวัฒนธรรมการกินข้าวในฤดูร้อนของคนไทยตั้งแต่สมัยโบราณ เหมือนข้าวแช่ ที่ทางรายการเคยนำเสนอไปแล้ว แต่ข้าวจานน้ำนั้นมีวิธีการทำที่เรียบง่าย และมักกินคู่กับของเค็ม เช่น ปลาเค็ม ไข่เค็ม หมูทอด  หมูแดดเดียว

ข้าวจานน้ำ คำว่าจานน้ำนี้หมายถึงการใส่น้ำสะอาดผสมลงไปในข้าวประมาณหนึ่ง ทำให้ข้าวนั้นคลายตัวออก  ต่างจากข้าวแช่ตรงที่วิธีการที่ง่ายกว่า ข้าวแช่ต้องต้มข้าว ขัดข้าว แล้วนึ่งข้าว ไม่ให้เมล็ดแตก แต่ข้าวจานน้ำคือการเอาข้าวสวยที่หุงกินกันปกติมาใส่น้ำก็กินได้แล้ว โดยหน้าร้อนอาจใส่เป็นน้ำอุณหภูมิปกติ ใส่น้ำแข็ง หรืออาจใส่เป็นน้ำแช่เย็น  ส่วนหน้าหนาวก็จะนำน้ำอุ่นมาใส่แทนน้ำเย็น ถือเป็นภูมิปัญญาชาวบ้าน ที่ช่วยในการปรับสมดุลของอุณหภูมิในร่างกายด้วยการกินอาหารให้เข้าฤดูกาล

การกินข้าวจานน้ำ เป็นรูปแบบการกินแถบตอนกลางของไทยที่มีกินกันแพร่หลาย ตั้งแต่ อยุธยา อ่างทอง ลพบุรี สุพรรณบุรี ปทุมธานี และอีกหลายจังหวัด แต่เริ่มกินกันตั้งแต่สมัยไหนไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่แน่ชัด เดิมทีข้าวจานน้ำถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มอาหารสำหรับผู้ป่วย หรือเบื่ออาหารกินข้าวได้ไม่มาก ก็จะใช้วิธีการเจือน้ำลงในข้าวสุกทำให้กินได้คล่องคอมากขึ้น  ส่วนกับข้าวสำหรับข้าวจานน้ำที่นิยมกันมากคือปลาเค็ม  

ปัจจุบันข้าวจานน้ำไม่ได้ถูกจัดให้อยู่แค่เฉพาะในหมวดอาหารผู้ป่วยหรือผู้รู้สึกเบื่ออาหารเท่านั้นแต่ยังเป็นอาหารง่าย ๆ ที่กินได้ทุกเวลา เป็นอาหารชุดสำเร็จอย่างหนึ่งไป  ถ้ามีคำพูดว่าข้าวแช่เป็นอาหารชาววังที่สะท้อนถึงความปราณีตบรรจง  ข้าวจานน้ำก็คงจะเป็นตัวแทนของอาหารชาวบ้านที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตชาวบ้านได้อย่างดี